Batırık
Haziran 8th, 2005
Batırık! Neredeyse kısırdan daha çok severim ama nedense bir kere bile kendi başıma yapmayı denememiş, her Mersin’e gittiğimde sevgili akrabalarımdan bir kaçının başının etini yercesine “batırık yapmalarını” istemişimdir. Sonunda sevgili kuzenim Keriman tarifi yazdı, gonderdi de ben de deneyebildim. Tamamdır, bu yaz da bahçedeki domates, salatalıklarla bir kısır bir de batırığımı yapıyorum!
Öncelikle belirteyim; bu tarif Mersin’de yapılan batırığın tarifi. Silifke, Gülnar yöresinde tahin yerine yer fıstığı kullaniliyor diye biliyorum. Malatya’da ise bambaşka bir yemekmiş batırık.
Bazıları (mesela babam ;)) su eklemeden de yer; kısır gibi. Ama tadı, tahinden dolayı bayağı farklı.
Keriman’ın ölçüleri ile – 7 kişilik çıktığını söyledi;
- 1,5 su Bardağı ince esmer bulgur
- 1 bardak ılık su
- 1 çorba kaşığı susam
- 3 çorba kaşığı tahin
- 1/2 su bardağı zeytinyağı
- 1 adet büyükçe kuru soğan
- 1/2 çorba kaşığı tuz
- 1 tatlı kaşığı kimyon
- 1 çorba kaşığı tepeleme biber salçası
- yarımşar demet maydanoz ve nane
- 4 adet orta boy domates
- 4 dal taze soğan
- 3 adet sivri biber
- 2 adet salatalık
- 2 yaprak marul (mevsimine göre)
- 6-7 bardak soğuk su
- Nar ekşisi ve limon
Ben de aşağıdaki ayarla yaptım
3 ya da çok aç 2 kişilik
- 3/4 bardak ince esmer bulgur
- 1/2 bardak ılık su
- 2 çay kaşığı susam
- 1 yemek kaşığı tahin (dolu dolu olsun)
- 1/3 bardak zeytinyağı
- 1/2 adet büyükçe kuru sogan, rendelenmiş
- 1/2 çay kaşığı tuz
- 1/2 çay kaşığı tepeleme kimyon
- 2 çay kaşığı tepeleme biber salçası
- birer avuç dolusu maydanoz ve nane, ince kıyılmış
- 2 adet orta boy domates
- 3 dal taze soğan
- 2 adet sivri biber
- 1 adet salatalık
- 2 yaprak marul (mevsimine göre)
- 3 bardak soğuk su
- Nar eksisi ve/veya limon
Yapılışı
- Bulgur derince bir kaba konur ve ılık su ile ıslatılır, bekletilir
- Diğer yandan susam bir teflona konarak pembeleşinceye kadar kavrulur, pembeleşince üzerine tahin eklenerek kavrulmaya devam edilir. Topaklaşınca ateşten alınır, bulgura eklenir
- Rendelediğimiz soğanı, biber salçasını, kimyon, zeytinyağı ve tuzu da bulgura eklenerek yoğrulmaya başlanır
- Bulgurun şişmesi kontrol edilerek, ince kıyılmış nane, maydanoz, taze soğan,sivri biber eklenerek çok az daha yoğrulur
- Kabukları soyulmuş, kuşbaşından küçük doğranmış domatesler, küçük doğranmış salatalık, ince kıyılmış marul yaprakları eklenerek karıştırılır
- 2 - 3 bardak soğuk su eklenerek sulandırılır
- Arzuya göre limon ve nar ekşisiyle tatlandırılır
Afiyet olsun!
8 Haziran 2005, 11:54 am
Fethiye, en sonunda yeni tarif gelmis :) Cok degisik bir batirikmis bu, tahinli, susamli. Ellerine saglik
(Bu aksam hasat yaptim (böyle mi derler?) Maydanozlar ve dereotlarimi kullandim bu aksam ilk kez. Ve kulaklarini cinlattim :) Tesekkürler!)
8 Haziran 2005, 12:09 pm
Aaa, ne guzel Mine! Cok sevindim hasat haberine. ;) Haset oldum desem mi ki? :) CUnku benim dereotlari (bir onceki seneden kalan tohumlar yuzunden herhalde) bas gosterdi ve yasamadilar ;( Ama maydanoz, feslegen ve digerleri son hiz devam ediyor. Afiyet olsun.
Bu tarifi deneyecek olursan tahini kavuruken cikan kokunun beni nasil cezbettigini anlayacaksin sanirim. :)
8 Haziran 2005, 3:08 pm
Fethiye, cok guzel gorunuyor, Mine’nin dedigi gibi ben de tahinli olarak hic duymadim, tatmadim, su diyet isime ara verdigimde yapayim, ne de guzel olur hele taze asma yapraklari ile yemesi, ellerine saglik.
10 Haziran 2005, 12:59 am
Merhaba Fethiye , bende Mersinliyim aslında batırık Silifke nin bir spesiyalitesi olarak bilinir ama tum Mersinde ogleden sonra caylarının vazgecilmezidir. Mersinden cok uzun seneler once ayrıldım ve batırıgı cok sevmeme ragmen cok uzun zamandır yemedim cunku hic kendim yapmayı denemedim. Ama simdi senin tarifini buyuk bir keyifle deneyecegim. Ellerine saglık.
ESRA
10 Haziran 2005, 8:33 am
COK TESEKKÜRLER HAKIKATEN COK DEGISIK BIR TARIF HER YÖRENIN KENDINE GÖRE YEMEK TARIFLERI VAR MUHAKKAK EN KISA ZAMANDA DENIYECEGIM SELAMLAR
ÖZGÜL
10 Haziran 2005, 12:54 pm
Fethiye’ciğim merhaba,
İnan ilk kez duyuyor bu tarifi.. Çok değişik ve ilginç geldi tebrik ederim. Yöresel yemeklerimiz çok önemli değilmi aslında..
Ellerine sağlık canım… Resimde çok iyi .
Sevgilerimle
Figen
10 Haziran 2005, 6:16 pm
fethiye harikasin yine gördüm canim istedi bende yarina yaparim artik ellerine saglik ah birde kerebic yapsanda uzaktan resmine bile bakmak yetse ufffff yaaaa kendine iyi bak kocaman öptüm seni
10 Haziran 2005, 10:41 pm
Hanimlar, sizlerin de ellerine, dillerine saglik! Evet, tahinli yapilmasi cok enteresan bir tad veriyor ve ben buzlu su (fotoda da bir parcasi cikmis) koydum bu sefer; iyi gitti bu sicaklarda. Insallah sizin de agiz tadiniza uyar.
Sizlere degisik bir tarif verebildigime sevindim ama dedigim gibi, Keriman’a tesekkur etmemiz gerekiyor aslinda! Iletecegim.
Kerebic biraz zor is olsa gerek. Mersin’de bile yaptim, satIyorum diye ortaya cikanlarin bir cogu beceremedigine gore. ;) Ama denemeye deger, iyi aklima getirdin B.
11 Haziran 2005, 12:07 am
Merhaba Fethiye,
önce resmi ve batirik ismini görünce ben de cok sasirdim:) Batirik böyle olmuyor ki dedim. Ama yazini okuyunca anladim neden:) Cok degisik bir tarif, denenecek listesine eklendi, ellerine saglik!
Bu arada Mersin’in bazi yörelerinde bulunan “Zatar” biz de “kekik” (sade kekik degil karisimin) adindaki kahvalti baharatinin Mersin’deki tarifini verebilir misin eger biliyorsan? Ben arap ve Denizli(domates kurulu kekik) versiyonlarini kullaniyorum ama Mersin versiyonu cok daha lezizmis;)
Sevgiler
11 Haziran 2005, 7:02 am
Dilek; bilmez olur muyum zateri! ArapCa “zatar” diyorlar yanilmiyorsam ve o da “kekik” demek, degil mi?
Ah cocuklugumu, yaylada gecirdigimiz guzelim yazlari ve tekrar yasayamayacagim kadar guzel anilarimi hatirlattin bana “zater” diyerek. Can evimden vurdun derler ya, aynen oyle!
Ben bilmiyorum nasil yapildigini, rahmetli teyzem yapardi ama diger teyzem de bu ise el atmisti ve harika yapiyor simdi. Onu arar, alirim tarifi.
Bizde de az bucuk Denizlilik var ama yemekleri hic bilmem, bilmeyiz; kullandigimiz zater tarifi/tadi Araplarin tarifine yakin diye biliyorum.
Ah o zaterli kahvaltilar! Ne guzel seyler hatirlattin gercekten.
11 Haziran 2005, 8:05 am
inanmiyorum zahteri konusmussunuz evet zahter cok güzel olur ama kaloriye dikkat diyorum ben özellikle okula giderken soguk havalarda has zeytinyagina sicak ekmegi batirip zahtere bulayip yemeyi özledim pek emin degilim ama baharatlarin ve kuruyemislerin ezilmesilye yapiliyor sanirim tarifi bende sabirsizlikla bekliyorum öpüyorum …
13 Haziran 2005, 2:10 am
merhaba fethiye,
sitene ilk defa yazıyorum. ama bir kaç aydır ziyaretçinim . batırık yazısını görüce benim de aklıma bat geldi. genelde tokatlılar yapar. acaba o mu diye düşündüm ama değilmiş. görüntü çok benziyor. ilgini çekerse tarifini verebilirim. damak tadı herkesin farklı ama gerçekten güzel bir tat . kolay gelsin.
13 Haziran 2005, 8:00 am
Güzel seyler hatirlatmama sevindim Fethiye:)
Evet zatar arapca kekik demek, ilginctir bu baharat karisimi Denizli’de bambaska baharatlar icermesine ragmen ayni arapcadaki gibi ismini icine konulan kekikten aliyor. Ben arap zatarla Suriye’de tanistim, süzülmüs yogurta karistirilmis, pide hamuru üzerine zeytinyag damlatilarak firinlanmisini ve ve ve cok sevdik. Mersin versiyonunu sadece duydum ne gördüm ne de yedim ama dedigin gibi arap zaterine benziyormus. Tarifi teyzenden aldiginda yayinladiginda ben de cok mutlu olacagim.
Birazcik daha anilarinda gezinmen dilegiyle!
Uzaktan hemserin;)
13 Haziran 2005, 8:46 am
Sevgili Kadriye; hos geldin. BahsettiGin tarifi yazabilirsen (goz karari olsa bile) cok sevinirim, saGolasin.
13 Haziran 2005, 10:05 am
Dilek, HayalPerisi ve zahteri merak eden herkes: teyzemle konusmaya calistim demin ama sagolsun tlf hatlarinin gazabina ugradim. Yakinda alip da yazacagim insallah. Tarifin ozunu biliyorum ama olcusunu bilmiyorum aslinda: leblebi, karpuz cekirdegi, kekik, susam, kirmizi pul biber vs cekilip, toz haline getiriliyor diye biliyorum ama olcu yok bende. ;) Insallah yakinda.
14 Haziran 2005, 6:42 am
Sevgili fetiye,
umarım siteyi işgal etmiyorumdur. Başka bir yere mi yazmam gerekli bilmediğim için buraya ekliyorum.
BAT
Malzemeler: (ölçüler göz kararı yaklaşık 3-4 kişilik)
ince kısırlık düğür (kişi başı 1 avuç)
1 su bardağı yeşil mercimek (iyice haşlanmış diri olmayacak)
1 tatlı kaşığı limon tuzu
1 adet kuru soğan
2 adet yeşil soğan
yarım demet maydanoz
3-4 kaşık ev salçası (hazır salçalar ile lezzeti tam olmuyor)
pul biber
1 demet dereotu
tuz
yapılışı:
düğürü tencereye alıp üstüne çıkacak şekilde soğuk su eklenir. 5-10 dk bekledikten sonra yeşillikler ve mercimek dışındaki bütün malzemeler ile karıştırılır. arasıra tadına bakılır düğür yumuşak ve tad olarak ekşi olacak eğer yeterince ekşi değil ise limon tuzu ekleyin acıyıda kendi isteğinize göre ayarlayın. diğer taraftan bütün yeşillikler çok ince kıyılır. kuru soğan minik minik küp küp doğranır. düğür yenilebilecek kıvama gelince mercimek eklinir. çorba gibi sulu olacak yani kıvamı göz kararı ayarlayın. (ben su az gelirse mercimek suyunu da katıyorum. vitaminli oluyor . normal su da olur. rengide beyaz olmayacak salçalı olduğu belli olacak şekilde ayarlayın). servis yapmadan 10 -15 dk önce yeşillik katılır ve karıştırılır. damak tadına göre yeşillikleri artırabilirsiniz. acılısı makbul. sonra haşlanmış sarmalık yaprak ile afiyet ile yenilir.
Not : tabaklara servis yaptıktan sonra yaprağı batın üstüne koyun ve üzerine 1 kaşık bat alın kaşık yardımıyla bohça şeklinde sararak kaşığınıza alın ve afiyetle yiyebilirsiniz.
anlaşılmayan yerleri sorarsanız yardımcı olurum.
umarım güzel anlatabilmişimdir. afiyet olsun.
14 Haziran 2005, 6:44 am
sulandırılmış hali batırık gibi. (çok uzattım kusura bakmayın:))
göz kararı olunca anlatımı zor oluyor
14 Haziran 2005, 8:57 am
Kadriye, sagolasin tarif icin. Benim anlamadigim bir nokta var, onu da sorayim sonra kilerdeki ince bulgurun yerini bulayim ve bunu bir guzel yapayim diye dusunuyorum. :)
Yalniz bir sorum var: “düğürü tencereye alıp..” demissin ya, soguk su ekliyoruz ve isitmiyor muyuz? o kismindan emin olamadim. Soguk su ekleyince bulgur sisiyor mu yine?
Bir de dugur = bulgur olsa gerek? :)
Ve bu da soguk yeniyor herhalde, degil mi?
Tesekkurler yine!
15 Haziran 2005, 12:54 am
Fethiye, hepsi doğru ben servis kolay olsun ve fazla bulaşık çıkmaması için büyük bir tencerede yapıyorum. ısıtma falan yok. soğuk su derken dolapta soğutulmuş değil, normal kullandığımız sudan ve düğür (yani bulgur) şişip yemelik kıvama geliyor. kısır gibi suyun hepsini çekmiyor su sıcak olmadığı için ama yumuşuyor.
düğür meseleside eve gidince aklıma geldi. bizim buralarda öyle derler (ben kırıkkaleden yazıyorum da) senin bildiğin gibi yani ince bulgur:)) umarım yine çok uzatıp karıştırmamışımdır. ben biraz yazarak ifade etmeyi pek beceremiyorum.
kolay gelsin. ilgin için teşekkürler
15 Haziran 2005, 12:56 am
evet soğuk yeniyor :))
17 Haziran 2005, 6:00 pm
Dilek, teyzem tabii ki hic olcerek yapmamis (alem kadin, pasta yaparken bile olcu nedir bilmez!) 3 hafta icinde Mersin’de olacagim icin “yayladayken yapacaktim, sen gelince yapariz artik, sen olcersin” dedi. Yani bir sure daha bekletecegim, ozur dilerim.
20 Haziran 2005, 1:39 pm
tesadufen buldugum sitenizi cok sevdim; hele batirik gibi tarifleri bulunca ( zahterin tarifini de bekliyor olacagim) cok sevindim..alisilagelmis, herkesin uc asagi bes yukari ayni bicimde yaptigi tarifler degil görduklerim ..dilerim yine yöresel tatlari aktarmaya devam edersiniz..selamlar
20 Haziran 2005, 2:08 pm
Guler, hos geldin aramiza! Bu siteyi acmaktaki amacim hem alisik oldugum Mersin yoresi ve Giritli yemeklerini bildigim kadariyla tanitmak, hem de yabancilara Turk yemeklerini sunmakti. Demek ki yavastan da olsa beceriyorum; sagolasin guzel yorumlarin icin. Zahter vs digerleri de gelecek insallah…
21 Haziran 2005, 12:26 am
gunaydin:)
sitenin ingilizce de olmasi beni ayrica sevindirdi; burada ve dunyanin diger köselerindeki arkadaslarima hemen linkinizi gönderdim ki gelip bizim lezzetli yemeklerimizi görsunler, ve de ögrensinler:)
23 Haziran 2005, 2:10 pm
Merhaba Guler; iki dilde yaziyorum diye daha az tarif yazabiliyorum ama dedigin gibi meraklisina bizim yemekleri gosterebilmek istiyorum. Daha cok yemegimiz, tatlimiz var, bakalim ne zaman hangi birine sira gelecek. :) Sagolasin.
29 Aralık 2005, 1:45 am
Ben Mersin’liyim ve bizim oralarda zater kahvaltida yenen bir baharat karisimidir. Bir tabaga konur. Bir diger tabaga da zeytinyagi konur ve ekmek ile once zeytinyagina batirilip daha sonra da zatere banarak cayla yenir.
Bu zaterin katkilarinin ne oldugunu bana bildirebilirmisiniz?
8 Mayıs 2006, 9:09 am
[…] Batırık tarifini yazarken yorumlar kısmında Dilek’e zahter yapımını anlatacağıma sözvermiştim. Neredeyse bir sene geçecek üzerinden ve ben bir türlü evde zahter yapmaya fırsat bulamamış, ertelemiş durmuştum. Sonunda dün akşam durumu ele aldım ve malzemeleri toparlayıp yapıverdim. Hemencecik de oluyormuş, ne diye beklediysem bunca zaman! […]
20 Ekim 2006, 1:26 am
Merhaba Fethiye,
Batırığı ilk defa duydum. Ben de Isparta’lıyım, çok düşkün oluruz biz tahine, misafirlerim için denemek istiyorum batırığı ama birşey soracağım size. Batırığı bir gün önceden yapmanın bir mahsuru var mı, mesala ben kısırın dinlenmişini severim ve hep önceden yaparım. Batırık için de aynı şey geçerli mi???
Bu arada sayfanızı çok beğeniyorum. Hem sayfanız hem de güzel tarifleriniz için ellerinize sağlık. Ayrıca eşiniz hergün “bugün ne pişirsem” diye düşünen bir eşe sahip olduğu için çok şanslı. Ben de 2.5 sene Amerika’da yaşadım ve oralarda bunun ne kadar az rastlanan birşey olduğunu biliyorum. Sevgiler.
20 Ekim 2006, 8:59 am
Nihan, batirigi da kisir gibi sulandirmadan bekletebilirsin belki ama genelde hemen sulandirilip servis yapilir. Ben de kisirin beklemisini severim bu arada ;) Cok tesekkur ederim nazik sozlerin icin.