Boza
Ağustos 15th, 2005
Siz de benim gibi Akman Bozacısından uzakta yaşıyor, o tadı özlüyor ve senelerdir bozaya hasretseniz belki evde yapmanın zamanı gelmiştir?
5 - 6 ay önceydi herhalde. Bir gün Zeynep Töre’ye, “Boza yapmayı da bilirsin sen herhalde?” demiştim, o da beni yanıltmamıştı sağolsun. Ben de o gün bugündür aklıma geldikçe yapıyorum. Kim demiş ille de kışın içilecek diye?
Bir tek Türkiye’de bilinir içilir zannederdim ama galiba Osmanlı Saltanatında yayılmış bozanın ünü de. Bir çok ülke şimdi kendine pay çıkarır olmus; meğer Bulgaristan’da kahvaltıda sunulurmuş. Kimbilir kim yaptı ilk. Ellerine sağlık ama.
Zamanında içinde alkol var diye yasaklanan bu içeceğin alkolü, mayalanma esnasında varolan alkol. Çok yüksek bir değeri yok — %2 - %6 arasında. Bu oran, kullanıldığı tahıla, mayalama süresi ve sıcaklığına göre değişiyor.
Darıdan da oluyor boza, bulgurdan da. Bazen bulgur ile pirinci yarıyarıya koyuyorum. Belki her türlü tahıldan yapılabiliyordur ama ben şu ana kadar bir tek bu ikisi ile denedim.
En iyisi tarihçesini anlatmayı bu işi bilenlere, belki de en meşhur bozacı olan Vefa Bozacısına bırakayım ve size Zeynep’ten öğrendiğim tarifi yazıvereyim.
Malzemeler:
5 - 6 kişi için
- 1 bardak bulgur (1/2 bardak bulgur + 1/2 bardak pirinç de olur)
- 1 bardak şeker
- 8 - 9 bardak su
- 1 çay kaşığı kuru maya
Yapımı:
- Bulgur ile 8 bardak suyu büyükçe bir tencereye koyup, kısık ateşte, bulgurlar eriyinceye kadar pişirin. Dilerseniz pişirmeden önce bir gece suda bırakıp şişmesini de sağlayabilirsiniz. Tencerenin kapağını kapatmayın; pilav yapmayacaksınız
- İnce tel süzekten, üzerinden tahta kaşıkla bastırarak koyu kıvamda bir sıvı elde edin
- Şekeri bu sıvıya ekleyin, eğer çok kıvamlı olmuşsa bir kaç bardak su daha ekleyebilirsiniz. Bu aşamadaki koyuluğu içeceğiniz bozayı andırmalı. Bu karışımı yine hafif ateşte 3 - 4 dk kaynatın, cam bir kAseye boşaltıp mayalama sıcaklığına (45C civarı) gelene kadar bekleyin
- Ayrı bir kAsede ılık su ile kuru mayayı ezin, büyük cam kAsedeki karışıma ekleyip iyice karıştırın
- Üzerini tülbent veya benzeri bir bezle kapatın, oda sıcaklığında mayalanmaya bırakın
- Bulunduğunuz ortamın sıcaklığına göre mayalama süresi değişebilir. Biz çöl misali bir yerde yaşadığımız için bu en son yaptığım 2. gün bitmeden mayalanmıştı
- Buzdolabında soğuttuktan sonra üzerine tarçın serperek, varsa leblebiyle ama ille de kaşıkla servis yapın
Bozacının şahidi?
15 Ağustos 2005, 11:39 pm
fethiye inanilmazi basariyorsun! bozaya bayildigim soylenemez ama nasil yapildigini gormek cok keyifli.. eskisehir’de daridan yapiliyormus sanirim, belki bilgin vardir…
16 Ağustos 2005, 1:16 am
Fethiye inanamiyorum, aramizda telepatik bir bag var galiba. Dun aksam saat on gibi sunu dusundum: Turkiye’den ekimde donerken bir kavanoz boza getirsem, o bozayi burada maya olarak kullanip boza imal etsem…Sonra senin boza tarifi yayinlayacagin aklima geldi, belki onun daha iyi bir fikri vardir da bavulumu kopeklerin koklamasindan kurtulurum dedim. Bir de insallah, ekimden evvel tarifini verir demistim ki…Oyy cok sevindinm, heyecanla bekliyorum.
Eger olur da becerebilirsem, butun kis burada iki kisi duacin olacak, inan. Aseriyorum bozaya.
16 Ağustos 2005, 5:33 am
pekiii kuru maya nasil kuru maya? dr oetkerin instant mayasi olur mu mesela?
16 Ağustos 2005, 6:36 am
Hera, o inanilmazi basaran sagolsun Zeynep, ben de aradayIm. ;) Kabugu alinmis dari ile yapilirmis esas herhalde ama ne yazik ki bu siteye yazarken istedigim kadar arastirma yapabilecek kaynagim yok. ;( Hem yurtdisinda hem de universite kutuphanelerinden herhangi birine uzakta yasamam yuzunden.
Deniz, cok sevindim buraya baktigina. Sana eposta atacaktim, bozayi yazdim diye. Kuru maya herhangi bir kuru maya, evet, diledigin marka! Istersen yas mayanIn cok azini da kabartip koyabilirsin, Becerebilecegine eminim; Cok kolay.
16 Ağustos 2005, 7:47 am
Fethiye, harikasin, tarif tamami ile benim anneanneme ait, yillardir aile gelenegi, bu tarif asla sasmadi, tarifi deneyenlerden rica, Merhume Sureyya anneannem icin bir fatiha okusunlar, oyle mutlu olur ki, inaniyorum buna,
ellerine saglik, eminim tarifi okuyan yabancilarda deneyip bizim bu icecegimizi yapmak icin caba gosterecekler,
seninle tariflerimi paylasmaktan herzaman onur duyuyorum,
ellerine saglik…
16 Ağustos 2005, 11:32 am
Harika..
Bayılırım bozaya. Burada bir arkadaşım var. O da mutfakta uzamanlardan.. Yapar ve bana da verirdi sagolsun. Artık ben yapıp ona ikram edeceğim..
Ellerine sağlık Fethiye. Sana da cok tesekkurler Zeynep’ciğim. Anneannen için okuyacagım Fatihayı..
16 Ağustos 2005, 12:32 pm
Akman’i bilmem ama vefa’yi bilirim :) Eskiden, özellikle kar yagdiginda icerdik, niyeyse. O yüzden tarcinli boza bana hep kislari hatirlatiyor. Yazda pek ragbet etmezdik. Bozayi evde yapmak icin hep bozaya ihtiyac oldugunu sanirdim. Ama mayasiz da oluyormus. Fethiye’cigim ellerine saglik. Zeynep’ime kocaman tesekkürler, Anneanne’cigin de ruhu sad olsun.
Bence, bloglarda yayinlanan en orjinal tariflerden biri bu.
16 Ağustos 2005, 9:09 pm
Zeynep’ciGim, ruhu sad olsun Sureyya hanimin. Her ictigimde aklimdasiniz.
Hanife; evet canim, sen de ikram et, ona soylemeden. Bakalim nasil tepki verecek.
Mine, ben de anlamiyorum neden ille de kisin icildigini. Ben canim istedikce yaptim, ictim. Daha da kis yasamadim bu tarifi ogrendim ogreneli. Herhalde senelerin acigini kapatmaya calisiyorum? Sagol son yorumun icin de ;)
16 Ağustos 2005, 11:08 pm
Yassaaasiiiin, bana da sobali bir evde kucucuk bir Oya ve annesinin yaptigi bozayi hatirlativerdin iste sicak bir Agustos sabahinda. Biraz eziyetli is gibi hatirlardim, oyleymis de. Ama yapmaya da deger mutlaka. Son yıllarda, sisesi sempatik bozasi lezzetsiz sozde Vefa’lari satmayan market kalmadi. Ikinci alisimda sise sempatimi kullanmis, bozasini dokmustum. Vefa’ya da yolum dusmez, icemez olduk yani… Sagol Fethiye, yapilacak ama yine de kis beklenecek sanirim. Biz burada sicaktan kurdesen dokuyoruz. Bir de deyimi yerindeyse eger basimizda boza pisirmeye kalkarsak yanmisiz demektir. Bu tabir malum, isin surecinde cikan harareti aciklayan bir tabirdir.
17 Ağustos 2005, 3:05 am
Off çok severim bozayı. Üstüne şöyle sarı leblebilerden atıp içeceksin, bitince bardağı sallayıp kenardakileri bile bitireceksin. Hamileliğimde, rahmetli kayınpederim her salı alırdı,onlara yemeğe gittiğimizde içeyim diye. Bazı şeyler hiç unutulmuyor. Nur içinde yatsın. Sağol bugün onu düşündürdüğün için.
17 Ağustos 2005, 5:59 am
Merhaba Fethiye,
Evde boza yapmaya kalktigimda beni korkutmuslardi,
evde yapilan boza kor edebilir ve hatta oldurebilir diye(metanol
riski kastediliyor sanirim). Ama anneannelerden denenmis bir
formul olunca cesaretlendim, en kisa zamanda deneyecegim.
Sevgiler
17 Ağustos 2005, 8:28 am
Oya; ne guzel sizin evde de yapiliyormus demek. Bizde hic yapilmazdi, zaten Mersin’de boza icildigini de sanmiyorum. Ben Ankara’da icmistim ilk. Evde pilav pisiriyorsan ondan daha hararetli olmuyor ;) Yani, bilmem ki, yazin da iciliyor soguk soguk.
Burcu; anilari hatirlatip burulmamak mumkun degil. sen de sagol paylastigin icin.
Tugba; cesaret verdigine sevindim, insallah denemen de iyi sonuclanir. Verdigim Vefa’nin baglantisinda da evde yapimi yaziyor, benzer bir tarif. Hani, daha da cesarete ihtiyacin varsa diye…:)
18 Ağustos 2005, 2:13 am
Kesinlikle deneyeceğim Fethiye. Ben daha önce hiç tadmadım, eşim de bir kez denemiş ve hoşuna gitmemiş. Ama tarifine baktığımda hoş bir şeye benziyor, eminim güzel olur. Teşekkürler…
Sözünü tuttun. ;)
18 Ağustos 2005, 11:10 am
fethiye’cigim,
galiba hepimizi biraz geçmise götürdün bozayla. sen de zeynep’cigim, ikinizin de eline saglik, tonton ninene dua ediyorum ben de.
çirali’daki arkadaslarim ayse ve selahattin bozayi pekmezle yapiyorlardi, sekerle oldugu kadar kivamli olmuyormus ama fena da olmuyor demislerdi, meraklisina duyurulur!
ben de eskisehir’deki bozacilarla büyüdüm, hep unuturum ama çok meshur bir bozacimiz vardi, bir de sokaktan geçenler.. sonra, yillar sonra istanbul’da, bir gece geç saatte metroyla eve dönerken bozasini satip bitirmis yorgun argin 3-4 adam görmüstük. genç sayilirlardi, sarisindi hepsi de, aksanli konusuyorlardi, zorunlu bir göçmenlikle geldiklerini ve yasamlarinin ne kadar zor oldugunu düsünmüstüm!
tijen
18 Ağustos 2005, 1:02 pm
Fethiye, ellerine saglik.
Hafta sonu yapacaklarimin basida geliyor Boza. Nasil sevinerek okudum tarifi ve tabiki herkez gibi bende cocukluguma gittim.
Kis geceleri Ankara’da bozacinin Boza var bozaaaaaaaaaaaa diye bagirmasi kulaklarimda cinliyor simdi, nasil beklesirdik ne zaman gececek Bozaci diye .
18 Ağustos 2005, 1:02 pm
Basak, hic tatmadiysan once bir disarida, iyi yapan bir yerde icmen belki de en iyisi olur? Sonra begenmezsen (bak esin de begenmemis) onca emek bosa gitmesin. Bozayi herkes sevmiyor cunku.
Tijen; pekmezli de enteresan olsa gerek, denemeye deger bu dogal sekerle. Sagol, iyi fikir. Ben o sokak bozacilarini hic bilmiyorum; Mersin bozasiz bi sehir herhalde ya da ben hatirlamiyorum.
18 Ağustos 2005, 1:15 pm
Fethiye’cim, haberin olur zaten mesaj yazdigimdan ama yinede buradan bilgi vereyim Kefir ve Kombutscha hakkinda bilgi senin Kefir ile ilgili olan kommentarlarda
sevgilerimle
18 Ağustos 2005, 3:43 pm
Deniz annem ekmek içi ile mayalandırırdı. Sormadım ama kesin doğru hatırlıyorum.
Ayyy yaaaa, tabir “ensede boza pişirmek” olmalıydı. Yanlışımı affedin.
Fethiye’cim pilav haydi neyse ama vallahi bak yeminle risotto yapamıyorum. Walla çoook sıcak be yaw. Acil boza çağrıştırmıyor yani bu hava bana. Aralık iyi Aralık, tam boza ayı…
18 Ağustos 2005, 10:42 pm
Oya’ya bozayi ancak 4 ay sonra yaptirabilecegiz, anlasildi. Bendeki bitti simdilik yakinda yine yapacagim gibi. :)
19 Ağustos 2005, 7:38 am
fethiye ellerine saglik, nasil guzel gorunuyor. bizim dugunumuz duzcede cerkes koy dugunu seklinde olmustu. cerkeslerde dugunlerde konuklara boza ikram edilir. onceden mayalanir. bizim dugunde de, ev yapimi boza ikram etmisti kayinvalidem. ben evde yapilmis halini ilk o zaman ictim ve cok begendim. dediginiz gibi daridan yapiliyor sanirim.
sonra kizimi dogurduktan sonra da yaklasik 1 sene boyunca hep ictim. cunku boza, muthis sut yapiyordu bende. mayali oldugu icin sanirim, doktorlar inanmasa da boza icince sutum artardi hep. esimi yaz sicaginda az gondermedim kemeraltina, semiklere boza almaya…
aaa tabi bir de kisin sokaklarda booozaaaa diye bagiran saticilari nasil unuturum, cocuklugumda somada her aksam cikarlardi. izmire geldigim ilk yillarda da vardi ama hic duymuyorum artik bozaci sesi. o da siselendi, mertlik bozuldu galiba…
mmm canim cekti simdi.
ellerine saglik
Zeynep Acaroglu
19 Ağustos 2005, 10:33 am
ellerinize saglik. boza muhtesem olmus. ben de Turkiye’den (ve dahi Eskisehir’den- o bozacinin adi “Karakedi” ve artik yazlari da boza satmaya baslamis) 9000 km. uzakta yasayan biri olarak o tatlari nasil ozledigimi bilemezsiniz. hele de benim gibi sadece bir hafta once donduyseniz Turkiye’deki tatilden, buradaki ne domatesler domatese benziyor ne de kavun karpuz. hele de iki hafta once Bozcaada’daydim ve biricik arkadasim Bilgutay’in bahcesinden topladigimiz domateslerle bir salca kaynattik ki mis gibiydi. Bilgutay bahceye enginar dahil herseyi ekmis/dikmis. nefis bir tatildi nefis…
herkese selamlar, tekrar ellerinize saglik
19 Ağustos 2005, 10:51 am
Zeynep’ciGim, sut yaptigini ben de yeni ogrendim. Demek tescilli bu is. SaGolasin paylastin bu guzel Cerkez dugununu de bizlerle.
Ilke; hos geldin. Hem ABD’ye hem de siteye. Ne zordur o Turkiye’den donuste gecirilen ilk gunler, ilk haftalar. :( Insallah diledigin zaman sen de boza yapip biraz hasret giderirsin.
Simdi sen Turkiye’nin karpuzu, kavunu domatesi demissin ama ne yazik ki memlekette de tatsiz tuzsuz sebze, meyve az degil. ABD’de bile, tadina doyamayacagin meyveyi sebzeyi bulmak mumkun; organik yiyecek reyonlarinda, farmer’s marketlerde ve tabii mumkunse kendiniz yetistirerek. Biliyorum, kendin yetistirme isi bahcesi olmayana zor ama neden olmasin? Yilda 7 - 8 ayI karla gecen Kuzeydogu Kaliforniya’da, evinde domates yetistiriyor bir tanidigim. Yeter ki gunes alan bir yeriniz olsun. Salata icin yetiyor ancak ama kis gunu oyle domatesi baska bir seye kullanmaya da kiyamiyor insan zaten.
20 Ağustos 2005, 4:58 am
Fethiye evde domates nasıl yetiştirilir? bende yetiştirsem diyorum.
Bir de boza soğuk içilen birşey değil mi?(Ben hiç denemedim.)
O zaman niye hep kışın içilir. Kış deyince aklıma sadece sahlep ve sıcak çikolata geliyor.
20 Ağustos 2005, 9:47 am
Ev cini: boza neden sadece kisin icilir diye bilinir, billmiyorum dedigim gibi ben bu sicakda da gayet guzel iciyorum, dedigin gibi soguk soguk iyi geliyor.
domatese gelince; oncelikle yetistirmek istedigin domatesin hibrid olmayan tohumunu bulman gerekiyor. Bunu demekle birlikte Ankara’da yasayan bir arkadasim, pazardan aldigi Ayas domateslerini kurutup tohumlarini kullanmisti ve gayet de guzel buyumusler, ciceklenmislerdi ben gordugumde. Tohum bulduktan sonra da burada anlattigim gibi ekeceksin. Domatesler maydanoz gibi ufacik kalmayacaklari icin saksisini buyuk tutuman gerekir ve hatta boylari buyudugu zaman da bir kac tane kazikla desteklemen. Gunes gorsun de domates baska bir sey istemiyor — su ve arada bir gubreyle beslenmek de fena olmaz tabii. Onun icin de gubre bulabilirsen suyla eritip arada bir ekle. buyuyunce de afiyetle yersiniz. Cok uzun oldu ve bozayla da pek alakasi yok ama sordun, yazdim ;)
22 Ağustos 2005, 12:25 am
ilke sanlier’ e…
kusura bakmayin arkadaslar, mail adresine ulasamadigim icin burayi kullanmak zorunda kaldim.
ilke, bir sey sormak istiyorum, cocuklugunda yaz tatillerinde erdek’ in deniz kenarindaki narli isimli bir koyune gider miydiniz? neden sorduguma gelince, cocukken sanirim ilkokul 3′ e kadar her yaz gitmistik. orada bir cok arkadasim vardi. isimlerini ve adreslerini defterime kaydetmistim. gecenlerde annemlerde bu defter elime gecti, ozene bezene, ilke sanlier..diye bir eskisehir adresi yazmisim. anneme sorunca, narli’ da bir arkadasin vardi, yazlari cok guzel oynardiniz, hatirlamadin mi dedi? yas gelmis 30′ a, pek hatirlamadim ama sevdigim bir kiz arkadasim oldugunu, cok iyi anlastigimi hatirlayabildim sadece, o sen olabilir misin?
sevgiler
Zeynep
4 Aralık 2005, 4:06 am
Bana “ne istiyorsun Turkiye’den ?” diyen bir dostuma, “valla burda hemen hemen her $ey var, amma yillardir ki$în gittigim surecler di$inda boza’ya (erkek oldugum halde !) a$ eriyorum” (kizmayin sayin hanim dostlar !) “getirebilirsen cok makbule gecer” dedigimde, benim biu istegimi duyan bir ba$ka dostum sizin web adresinizi ve tarifinizi iletti..
Tarifi bile beni “ucurdu” ; yapacagim ve az bucuk alkollu olmasindan da yararlanarak ve tabii affiniza siginarak sizin ve bu sayfalardaki diger hanim dostlarin “sagliginiza” icecegim.. Sayin Zeynep hanimin sevgili anneanneciginin de o mubarek ellerinden operek tabii..
Bu kadar hanim yorumcu arasinda bir de erkek bulunmasini pi$mi$ a$a su katmak $eklinde kar$ilamayacaginizi umarak ve tabii affiniza siginarak bu yorumu iletiyorum..
Saygi ve giyabi dostluklarimla,
Bora
5 Aralık 2005, 7:39 am
Bora afiyet olsun! Umarim sen de aradigin tadi bulursun bu tarif uzerine.
Ayrica sen bir tek hanimlarin yorum yazdigina bakma, erkekler cekiniyorlar. :)
11 Nisan 2006, 7:24 am
Ben de çekinmeden yazıyorum bakın!
Bozaseverlerdenim ve boza tarifinizi denemek istiyorum, ama yorumlardan biri tırsıttı beni! Kör olmak ya da eşek cennetini boylamak niyetinde değilim açıkçası… N’apsam acep?
11 Nisan 2006, 11:12 am
Metin, cekinme tabii ki! Tarifi veren kisinin anneannesi yaparmis cok, ben de aldigimdan beri kac defa yaptim, etrafimdakilerle paylastim bilmiyorum ama ne kor olma belirtileri var ne bir sey :) Bence boza bulup alamiyorsan ya da kendin yapmak istiyorsan bu konu icin de cekinme derim.
31 Ekim 2006, 11:21 am
selamlar bu konu acilali cok zaman olus ama bende yurtdisinda yasiyorum bu tarifi görunce hemen yapmaya karar verdim ve basarisiz oldum nedenini anlamadim o kadar sulu yaptimki boza ama mayalaninca koyulasmaya basladi bunun nedeni olabilir acaba yani boza kivaminda olmadi bir puf noktasi varmi acaba
31 Ekim 2006, 2:22 pm
Fethiye merhaba, bu bozanin mayalanmasi diyorsun 2 gun surdu. Dogru mu anladim? Mesela bozayi pisirdim, mayasini kattim, boza sogudu disarda, dolaba koyacak miyim? Hemen icebilir miyim? Bir aciklarsan sevinirim.
Sevgiler
31 Ekim 2006, 8:55 pm
Aynur, verilen olculere sadik kaldiysan sulu olmamasi lazim. Acaba ince bulgur mu kullandin? Yaptigim hicbir zaman bence sulu olmadi, hatta ustune su eklemek zorunda kalmistim.
Nilay, evet, mayalanmasi uzunca surebiliyor, bulundugun yerin sicakligina bagli. Disarida ne olsa buzdolabi kadar sogumadigi icin buzdolabinda soguttuktan sonra icmeni tavsiye ederim. Afiyet olsun, kolay gelsin simdiden.
1 Kasım 2006, 1:59 am
ben sorumu tam olarak anlatamadim galiba evet ben ince bulgur kullandim sulu olmadi bende dedigin gibi su ekledim tam boza kivamindaydi ve mayalanmaya biraktim.Mayalaninca boza kati bir hal aldi yani akiskan olmadi.Mayalanmaya biraktiktan sonra arada karistirmamiz gerekiyormu ben bir karistirdim 8 saat sonraydi mayalanmis gibi duruyordu ama siz uzun suruyor yazinca bu kadar zamanda mayalanmaz dedim bekletmeye devam ettim iste o zaman bozam koyulasmisti.Ben nerede yanlis yapiyorum acaba ?
ben eskisehirliyim ve bozayi cok seviyorum egerki tuttura bilirsem cok sevinecegim sitenizde cok guzelmis ellerinize saglik
2 Kasım 2006, 7:44 am
Ben bu sefer pirinc+pilavlik bulgur karisimiyla ve mayayi daha az kullanarak denedim. 2 gun bekledim, yuzeyi goz goz olunca aldim, karistirdim,buzdolabina koymadan once tadina baktim, guzeldi. Yalniz gercekten mayalandiktan sonra
kivami artiyor. Ben bozadan daha akici kivamda birakmistim, fermantasyon
bittikten sonra tam boza kivamina gelmis. (Kor olmayi cikaran benim bu arada,
olmadim, super bir lezzet, meraklisina siddetle tavsiye ederim :)
Fethiyecim, tekrar cok sagol tarif icin…
2 Kasım 2006, 10:51 am
Aynur, demek ki mayasi daha cabuk gelmis. Cok koyulastiysa su ekleyerek inceltebiliyorsun. Boza icmistin onceden diye tahmin ediyorum, alistigin, sevdigin koyulugu ayarlayabilirsin su ekleyerek.
Tugbacigim, sen de sagol ;)